De rauwe, grijze film Cargo is het verhaal van een vissersfamilie. De mannen gaan, ieder op hun eigen manier, tot het uiterste om dat waar ze van houden te redden. Cargo is de eerste langspeelfilm van Belgische regisseur Gilles Coulier.

Door: Aster Hoving

Het verhaal wordt op onverwachte, knappe wijze verbonden aan de actualiteit. Wanneer Leon, de vader van de drie broers Jean, Francis en William, van de familie-vissersboot afvalt en in een coma belandt, blijkt dat de vissersboot al in geen tijden meer geld opbrengt. In zijn wanhoop, om het familiebedrijf en daarmee de familieidentiteit, te redden, besluit Jean het criminele netwerk van zijn broer William aan te spreken. Op dat moment blijkt dat het schijnbare traditionele vissersleven van de mannen eigenlijk vervlochten is met contemporaine gebeurtenissen: de vissersboot dient plots als middel voor mensensmokkel. Ik wil het in deze recensie echter niet over deze mooie vervlechting hebben.

Behalve een spannende verhaallijn – wordt het vissersbedrijf gered, of gaat de familie ten onder? – en mooie beelden van donkere luchten boven een uitgestorven Belgische haven, is er iets anders dat de film erg goed doet. Dit zit ‘m in de communicatie tussen de mannen die de hoofdrollen in de film vertolken: vader en zoons, en vervolgens, het achtjarige zoontje van Jean. Of, misschien nog beter, in de non-communicatie tussen de mannen. De film thematiseert op een aandachtige wijze hoe moeilijk het kan zijn om met de mensen waar we van houden te praten, maar ook vooral de subtiele communicatievormen waar we op terugvallen op het moment dat woorden ofwel tekort schieten, of te moeilijk zijn om uit te spreken.

Het valt op dat wanneer de broers bij elkaar in een kamer zijn, de stilte die tussen hen in hangt zo zwaar is dat het even duurt voor iemand het woord neemt. Doordat de gezamenlijke scènes consequent openen met deze zware stilte, vroeg ik mij af of de dialogen tussen de broers niet misschien alleen voor het filmpubliek waren toegevoegd. Het voelde als die momenten die ik kan hebben met mijn eigen familie, waarbij we elkaar niets hoeven te zeggen, niet eens aan hoeven te kijken, om te weten wat er speelt.

Maar dan is er de andere kant van de stilte. Wat als dat wat we denken als vanzelfsprekend te begrijpen uit de stilte van de mensen die dichtbij ons staan, niet klopt? Wat als we alleen denken te weten wat de ander gaat zeggen, en daarom bij voorbaat niet luisteren, zelfs als de ander wel spreekt? Een duidelijk voorbeeld van zo’n soort situatie is een gesprek tussen Jean en William. Jean overweegt het vissersbedrijf te verkopen, maar heeft daarvoor William’s handtekening nodig. Wanneer de broers gaan zitten, en Jean de situatie uitlegt, is William stil. Zonder een antwoord van zijn broer af te wachten, wordt Jean boos: “wil je niet tekenen!?”.

Bovendien kunnen woorden soms ook een vorm van stilzwijgen zijn. Wanneer vader Leon na een periode in coma gelegen te hebben dan toch overlijdt, begrijpt Jeans zoontje daar niets van. Hoe leg je de dood van je vader uit aan je zoontje? Ik heb het nog nooit hoeven doen, maar ik kan me voorstellen dat dit verschrikkelijk moeilijk moet zijn. “Is pepe dood?” vraagt Jeans zoontje, als hij voorin de lijkwagen zit. Jean spreekt terug, maar geeft geen antwoord: “kom eruit” – Jean weet zelfs stilte in zijn spaarzame woorden te stoppen.

Door deze pijnlijke haperingen in communicatie te contrasteren met momenten waarop het contact tussen de familieleden plezier veroorzaakt, verkent de film een breed scala aan ervaringen gerelateerd aan het intiem samenleven met anderen. Als kijkers begrijpen we ineens waarom het zo belangrijk is de vissersboot te redden, wanneer Wiliam, Jean, en zijn zoontje samen vissen gaan vangen. De broers krijgen de kans hun vak uit te leggen, en Jeans zoontje wordt als kind ingewijd in de stoere wereld van harde vissersmannen – het doorgeven van kennis, ervaringen en traditie zorgt bij alle drie voor veel plezier. Voor heel even in de grauwe film wordt er gelachen en beleven de personages een bijna kinderlijk plezier. Cargo is een ontzettend geslaagd en gelaagd familieverhaal dat je voor even bewust zal maken van de uitzonderlijke aspecten van de meest routineuze, ingesleten communicatiepatronen die ons dagelijks leven tekenen.