De Akropolis is tot op de dag van vandaag een indrukwekkende verzameling van eeuwenoude ruïnes. Het mooiste van deze bouwwerken is natuurlijk het Parthenon, de tempel voor de godin Athena. De tempel is niet wat hij geweest is, niet ten minste omdat de belangrijkste delen ontbreken: de friezen. Het reliëf dat de voorgevel van de tempel sierde, is niet langer bevestigd aan het Parthenon. Sterker nog, het bevindt zich niet eens in Griekenland. De Parthenon Marbles zijn een van de belangrijkste stukken in het British Museum in Londen. Met een enigszins mistroostig gevoel bekeek de redactie van Geestdrift een replica van het reliëf, het hoogtepunt van het Acropolis Museum. Dé trots van Griekenland is nog altijd in het bezit van de Britten die hem roofden. Dat zorgt natuurlijk voor frictie.

Door Roos Barends

De Engelsen hebben hun eigen naam voor de Parthenon Marbles. Zij vernoemden ze naar Lord Elgin, die de friezen naar Engeland bracht. De Britten bevinden zich met de Elgin Marbles in een lastig parket: ze sieren hun belangrijkste museum met het erfgoed van een ander. Een moeilijk te verdedigen uitgangspositie zou je zeggen. Niets is minder waar, want waar belangen zijn, zijn argumenten:

[De belangrijkste Britse argumenten]

  1. De Elgin Marbles zijn al tweehonderd jaar een belangrijk deel van de collectie in het British Museum. Inmiddels zijn de friezen ook onderdeel van de Engelse cultuur.
  2. Gedurende deze twee eeuwen is in het British Museum goed voor de friezen gezorgd. De friezen zijn beter geconserveerd dan in Griekenland mogelijk was geweest. Wanneer de Elgin Marbles in Athene waren gebleven, waren zij ongetwijfeld in een veel slechtere staat geweest. Wellicht waren ze zelfs verloren gegaan.
  3. Het domino-effect: wanneer de friezen van het Parthenon teruggegeven worden aan de Grieken is het een kwestie van tijd tot ieder ander land dat iets verloren heeft aan Engeland aanspraak maakt op zijn erfgoed. Het zou niet lang duren tot het hele British Museum leeg is.
  4. In Londen komen de Elgin Marbles goed tot hun recht en de Grieken hebben niet eens een museum om de friezen tentoon te stellen.

Dit laatste argument hebben de Grieken serieus genomen. In 2009 openden zij het Acropolis Museum, een enorm museum met diverse archeologische vondsten en als belangrijkste kopstuk de friezen van het Parthenon. Tot op heden moet de bezoeker van dit museum echter genoegen nemen met replica’s. Het museum-argument van de Britten is daarmee onderuit gehaald. Daarnaast hebben de Grieken op hun beurt ook de nodige standpunten:

[De belangrijkste Griekse argumenten]

  1. De friezen van het Parthenon zijn deel van onze cultuur. Sterker nog, het zijn juist deze friezen die onze nationale trots symboliseren. Het is Grieks erfgoed en dat hoort in Athene.
  2. Is er in de twee eeuwen Brits bezit werkelijk zo goed voor de friezen gezorgd? Het is namelijk aan het licht gekomen dat de Parthenon Marbles tijdens een restauratie door een reiniging met een schuursponsje beschadigd zijn geraakt. Zo fantastisch hebben de Britten de friezen dus ook weer niet onderhouden. In het Acropolis Museum zouden de friezen in minstens even goede handen zijn.

Het conflict sleept nu al jaren voort, maar beide partijen blijven tot op heden vasthouden aan hun argumenten. De Britten zijn bang om zwak over te komen en zich op een hellend vlak te bevinden wanneer zij toe zouden geven, terwijl de Grieken veel te zwaar aan de terugkomst van de friezen wegen om het ooit los te kunnen laten.

“Wouldn’t it be classy, if we as Britain said: yes, for 200 years – it’s true – we saved it, but now we will return it.”

Zullen de Grieken en Britten ooit tot een overeenkomst komen? Tot voor kort leek het ondenkbaar, maar met het ontstaan van een nieuwe beweging in Engeland lijkt hier misschien toch verandering in te komen. Onder andere de Britse schrijver en komiek Stephen Fry maakt deel uit van deze beweging. In een debat over de kwestie stelt hij: “Wouldn’t it be classy, if we as Britain said: yes, for 200 years – it’s true – we saved it, but now we will return it.” Hij en steeds meer Britten zijn van mening dat het niet zwak, maar chic en rechtvaardig zou zijn om de friezen aan Griekenland terug te geven.

Wanneer dit daadwerkelijk zou gebeuren, zou de terugkeer van de Parthenon Marbles een overwinning zijn voor Griekenland. Voor de Grieken zijn de friezen het symbool van het roemrijke verleden waar zij zo trots op zijn. Misschien wel iets te trots – Griekenland leeft nog altijd in de schaduw van haar geschiedenis. De crisis heeft de Grieken weinig gespaard om trots op te zijn en dat is een schril contrast met de beschaving van vele eeuwen geleden.

De tragiek van de Grieken is dat, ook als zij de friezen van het Parthenon terugkrijgen en het Acropolis Museum meer dan ooit de trots van Athene zal worden, de Griekse identiteitscrisis onopgelost zal blijven. De Griek zal altijd slachtoffer blijven van zijn glorieuze verleden, met of zonder Marbles.